«Ὁ κακοῦργος ὅστις ἐδολοφόνησε τὸν Καποδίστριαν, ἐδολοφόνησε τὴν πατρίδα του». - Unpolitical - Ειδήσεις και σχόλια

Τετάρτη, 27 Σεπτεμβρίου 2017

«Ὁ κακοῦργος ὅστις ἐδολοφόνησε τὸν Καποδίστριαν, ἐδολοφόνησε τὴν πατρίδα του».


Μια πολιτική δολοφονία είναι πάντοτε ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός, επειδή συνήθως εκφράζει ένα κρίσιμο πολιτικό κλίμα και είναι δυνατό να οδηγήσει σε αλλαγές στο χώρο άσκησης της πολιτικής.

Είναι ευνόητο, πως το πολιτικό κλίμα γίνεται ακόμη πιο βαρύ, αν στόχος της δολοφονικής ενέργειας είναι ο ίδιος ο Αρχηγός του κράτους. Δεν πρέπει μάλιστα να αμφιβάλλουμε ότι μια τέτοια δολοφονία μαρτυρεί ποικίλους ανταγω­νισμούς και κοινωνικές αντιθέσεις, εξαιρετικά έντονες.

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, τα 56 χρόνια της ζωής του τα πέρασε μέσα στο χάος της γένεσης της ελληνικής κοινωνίας. Ο τσάρος Αλέξανδρος τον τοποθέτησε στην κορυφή της ρωσικής πυραμίδας ως πρώτο σύμβουλό του. Δίχως υπερβολή, ο Καποδίστριας ως Υπουργός Εξωτερικών μιας από τις πιο μεγάλες δυνάμεις του τότε κόσμου, κατεύθυνε σχεδόν μονάχος του την εξωτερική πολιτική της Ρωσίας. Δεν δίστασε όμως να παραιτηθεί και να αναλάβει καθήκοντα του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας.

«Ο μαρτυρικός κυβερνήτης της Ελλάδας»

Στην Γ’ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας, ο Καποδίστριας εκλέχτηκε κυβερνήτης της Ελλάδας με θητεία επτά ετών. Το έργο της ανασυγκρότησης της καθημαγμένης από τον εμφύλιο χώρας, υπήρξε ίσως η μεγαλύτερη προσφορά του Καποδίστρια. Ως κυβερνήτης της Ελλάδας προώθησε σημαντικές μεταρρυθμίσεις για την ανόρθωση της κρατικής μηχανής, καθώς και για τη θέσπιση του νομικού πλαισίου της πολιτείας. Ως προς το εσωτερικό της χώρας είχε να αντιμετωπίσει τους ανύπαρκτους θεσμούς της εκπαίδευσης και της δικαιοσύνης, τη διάλυση του στρατού και του ναυτικού, την ισχνή οικονομική κατάσταση της χώρας καθώς και την πειρατεία του Αιγαίου. 

Ως προς την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας υπέγραψε το πρωτόκολλο του Λονδίνου όπου αναγνωριζόταν η ανεξαρτησία της Ελλάδας. Προκειμένου να στηρίξει την οικονομία της χώρας πέτυχε τη σύναψη δανείου, ίδρυσε Εθνικό Νομισματοκοπείο και καθιέρωσε τον φοίνικα ως εθνικό νόμισμα, αντικαθιστώντας το τουρκικό γρόσι καθιερώνοντας την χώρα και τυπικά, ως Ελεύθερη.

Κατασκεύασε σχολεία, εκκλησιαστική σχολή στον Πόρο, ελληνικό και γαλλικό τυπογραφείο στην Αίγινα καθώς και το ορφανοτροφείο της Αίγινας. Μερίμνησε για την ανοικοδόμηση του Μεσολογγίου και των Πατρών, ίδρυσε τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, ταχυδρομική υπηρεσία, ναυπηγεία στο Ναύπλιο και στον Πόρο, ενώ τον Οκτώβριο του 1829 ίδρυσε το πρώτο αρχαιολογικό μουσείο στην Αίγινα. Ίδρυσε Στατιστική Υπηρεσία, η οποία διενήργησε την πρώτη απογραφή, ενώ επίσης ίδρυσε τη Γεωργική Σχολή της Τίρυνθας.

Άνθρωπος ανιδιοτελής, σε μία επιστολή του ο Καποδίστριας γράφει απευθυνόμενος προς την Δ’ Εθνοσυνέλευση «...εφ'όσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν». 

Πέραν του γεγονότος ότι ο Καποδίστριας διέθεσε όλη του την περιουσία για τους σκοπούς της επανίδρυσης του κράτους, η φιλοπατρία του αναγνωρίζεται από όλους σχεδόν τους ιστορικούς, που του προσάπτουν όμως έντονη αυταρχικότητα με την οποία άσκησε εξουσία. 

Στις 18 Ιανουαρίου του 1828 πέτυχε ψήφισμα της Βουλής περί αναστολής του Συντάγματος. Έτσι κατέστη η μοναδική πηγή εξουσίας, συνεπικουρούμενος από το «Πανελλήνιον», ένα συμβουλευτικό σώμα αποτελούμενο από 27 μέλη. Επηρεασμένος ίσως από την πολύχρονη θητεία του στην απολυταρχική Ρωσία, εφάρμοσε για τη διακυβέρνηση του τόπου δικτατορικές αντιλήψεις, πιστεύοντας ότι μόνο έτσι θα μπορούσε να επιβάλει την τάξη. Αναμφίβολα προσπάθησε να επιβάλει με τρόπο αυταρχικό τη δημιουργική του δραστηριότητα στον ανήσυχο ελληνικό λαό, γι’ αυτό και γρήγορα άρχισε να εκδηλώνεται δυσαρέσκεια εναντίον του. Έντονη δυσαρέσκεια προκάλεσε επίσης το γεγονός ότι σε σημαντικές κρατικές υπηρεσίες διόριζε πρόσωπα από το στενό συγγενικό και φιλικό του περιβάλλον.

Το κράτος που θέλησε να δημιουργήσει ο Καποδίστριας καταργούσε τα άβατα των προκρίτων και ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τα μικρά συμφέροντά τους. Οι προσπάθειες του να εξισώσει τις υποχρεώσεις όλων των πολιτών έναντι του κράτους ερέθιζε όσους είχαν ειδικές ελευθερίες και προνομιακή μεταχείριση προηγουμένως. 

Έτσι, η Ύδρα πρώτη έγινε το προπύργιο της αντικαποδιστριακής προπαγάνδας. Τα στασιαστικά κινήματα της Ύδρας το 1829 ζήτησαν από τον Μιαούλη να καταλάβει τον ναύσταθμο του Πόρου, πριν προλάβει ο διοικητής Κανάρης να έλθει εναντίον της Ύδρας. 

Ο Ρώσος ναύαρχος Ρίκορντ, κατόπιν εντολής του Καποδίστρια, απέκλεισε το λιμάνι του Πόρου και ο Μιαούλης, προ του κινδύνου να συλληφθεί, ανατίναξε τη φρεγάτα «Ελλάς» και την κορβέτα «Ύδρα», τα δύο πιο αξιόλογα πλοία του ελληνικού στόλου.

Μοιραία όμως στάθηκε η αντιπαλότητα του Καποδίστρια με την ισχυρότερη οικογένεια της Μάνης, τους Μαυρομιχαλαίους. Με τη σύλληψη και τον εγκλεισμό στη φυλακή του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στο όνομα της ισονομίας και της δικαιοσύνης, ο Καποδίστριας υπογράφει τη θανατική καταδίκη του.

Την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου του 1831, λίγο πριν τις 6 το πρωί, το αίμα του μεγάλου αυτού Έλληνα έβαψε τα σκαλοπάτια και την παραστάδα του ναού του Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο. Ο Καποδίστριας πήγαινε να εκκλησιαστεί στον πολιούχο άγιο της γενέτειράς του και δολοφονήθηκε στην είσοδο της εκκλησίας από τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη και τον υιό του Γεώργιο, σε αντίποινα της φυλάκισης του αδελφού του Κωνσταντίνου Πετρόμπεη. 

Ο μόνος που συνόδευε τον Καποδίστρια ήταν ο απόμαχος Κρητικός μονόχειρας σωματοφύλακάς του, επ’ ονόματι Γεώργιος Κοκκώνης, ο οποίος πυροβόλησε τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη. 

Ο Γεώργιος κατάφερε να ξεφύγει προσωρινά και βρήκε προστασία στη Γαλλική πρεσβεία. Κατόπιν επιμόνου απαιτήσεως του συγκεντρωμένου πλήθους, που απείλησε ότι θα κάψει την πρεσβεία, ο αντιπρεσβευτής βαρόνος Ρουάν τον παρέδωσε στις αρχές. Τελικά καταδικάστηκε από το δικαστήριο εις θάνατον λίγες ημέρες αργότερα και θανατώθηκε δια τουφεκισμού το πρωί της 10ης Οκτωβρίου του 1831.

Στη θέση του δολοφονημένου Καποδίστρια διορίστηκε για μικρό διάστημα ο αδερφός του Αυγουστίνος και οι Προστάτιδες Δυνάμεις βρήκαν την ευκαιρία να εγκαθιδρύσουν βασιλεία, φοβούμενες την επικράτηση ενός φιλελεύθερου κινήματος.

Εκείνη την ημέρα σε όλο το Ναύπλιο, οι νοικοκυρές έβαψαν τα σεντόνια τους μαύρα και τα κρέμασαν στις προσόψεις των σπιτιών. Κανένα παράθυρο ή πόρτα δεν άφηνε το φως να περάσει. Συμβολικά το σκοτάδι των σπιτιών ήταν το σκοτάδι στο οποίο βυθιζόταν ξανά ο τόπος. Ο Καποδίστριας είχε πλέον σταυρωθεί για την Ελλάδα.

Το πτώμα του Καποδίστρια το έθαψαν στην Κέρκυρα, όπου σώζεται ακόμα ο τάφος του. Σύμφωνα με την επιθυμία του ενταφιάστηκε πίσω από το ιερό της μονής της Παναγίας της Πλατυτέρας, την οποία υποστήριξε ότι είχε δει σε όραμα όταν έπεσε από ένα άλογο σε ηλικία δεκάξι χρονών.

«Ο Καποδίστριας και η Ελληνική Επανάσταση»

Είναι γνωστό ότι ο Καποδίστριας δύο φορές δεν δέχτηκε να αναλάβει την αρχηγία της Φιλικής Εταιρίας. Όμως αυτό είναι απολύτως κατανοητό και το αντίθετο μάλιστα θα ξένιζε. Κανένας άλλος Έλληνας τότε δεν γνώριζε σε τόσο βάθος τα παρασκήνια της ευρωπαϊκής πολιτικής και ειδικότερα της ρωσικής. Αν η Ελλάδα ξεσηκωνόταν, κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν θα της άπλωνε χείρα βοηθείας. Το πιθανότερο ήταν να έστελναν στρατεύματα εναντίον των επαναστατημένων Ελλήνων. Αν αναλάμβανε λοιπόν αρχηγός του απελευθερωτικού κινήματος, θα έπρεπε οπωσδήποτε να παραιτηθεί από τη θέση του υπουργού και τότε η εξέλιξη των γεγονότων για την Ελλάδα θα ήταν σαφώς δυσχερέστερη. Έτσι ο Καποδίστριας πολύ σωστά επέλεξε να παραμείνει στη θέση του και από εκεί είχε ασύγκριτα περισσότερες δυνατότητες να βοηθήσει θετικά τον αγώνα των Ελλήνων όταν αυτός θα ξεσπούσε. Μπορεί ακόμα ο Καποδίστριας να θεωρούσε πρώιμη μια τέτοια εξέγερση, δεν υπάρχει όμως η παραμικρή αμφιβολία ότι αντικειμενικά συνετέλεσε στην προετοιμασία της.

Ίσως η ουσιαστικότερη προσφορά του προς το ελληνικό έθνος ήταν οι εύστοχες προσπάθειές του για την τήρηση της «αυστηράς ουδετερότητος» από τις Μεγάλες Δυνάμεις κατά την έναρξη της ελληνικής επανάστασης. Η επιστολή που αποκήρυσσε τις ενέργειες του Υψηλάντη, όσο κι αν αποτελούσε μια πικρή ενέργεια του Καποδίστρια, συνετέλεσε ουσιωδώς στο να αποκλείσει μια στρατιωτική επέμβαση των κυβερνήσεων της Ευρώπης για την καταστολή της ελληνικής επανάστασης. Βασική επιδίωξή του, από τις πρώτες ημέρες του εθνικού ξεσηκωμού, ήταν ο διαχωρισμός της ελληνικής επανάστασης από τα υπόλοιπα επαναστατικά κινήματα της Ευρώπης.

Ο Καποδίστριας μπορεί να μην ήταν ένας ριζοσπάστης δημοκράτης, η πολιτική του τοποθέτηση όμως αποτελούσε το φιλελεύθερο αντίβαρο της αντιδραστικής πολιτικής του απόλυτου δεσποτισμού του παλαιού καθεστώτος, κύριος εκφραστής της οποίας υπήρξε ο φιλότουρκος αυστριακός καγκελάριος Metternich. Στο συνέδριο του Troppau μάλιστα, ο Metternich ένιωσε ιδιαίτερα ενοχλημένος από τις απόψεις του Καποδίστρια στο θέμα της αρχής της μη ένοπλης επέμβασης σε επαναστατημένες περιοχές γιατί αυτό δημιουργούσε εμπόδια στα δικά του σχέδια.

Ο Καποδίστριας κατεύθυνε όλες του τις ενέργειες για την έκρηξη ενός ρωσοτουρκικού πολέμου. Ακολουθούσε σκληρή γραμμή απέναντι στην Τουρκία για να υπερασπίσει τους ορθόδοξους Έλληνες και να καταδικάσει τις τουρκικές θηριωδίες. Όμως μετά από τα συνέδρια του Troppau και του Laibach, η συνέχιση της παραμονής του στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας έγινε προβληματική. Απέναντι στην ελληνική επανάσταση, η στάση της Αγγλίας και της Αυστρίας ήταν εχθρική, ενώ της Ρωσίας αρνητική. Αργότερα θα υποβάλλει και επίσημα την οικειοθελή παραίτησή του, πριν αρχίσει η τραγικότερη πορεία της ζωής του σαν πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας.

Ο Καποδίστριας έφυγε από την Αγία Πετρούπολη στις 19 Αυγούστου του 1822. Λίγο πριν φύγει όμως έστειλε ένα σπουδαιότατο υπόμνημα προς τους Έλληνες, ελεύθερο από κάθε λογής προσχήματα και διπλωματικές δεοντολογίες. Στο εθνικό του μανιφέστο τονίζει πως η ελευθερία των Ελλήνων εξαρτιέται από τους ίδιους τους Έλληνες και κάθε ελπίδα εξωτερικής βοήθειας είναι απατηλή. 

Αναλύει τα μέτρα που πρέπει να λάβουν για να επιτύχει η επανάσταση, δίνει έμφαση στην τακτική συμπεριφοράς προς τους Τούρκους και τους Αλβανούς, ενώ προτρέπει όλο το λαό της Ελλάδας να υποβληθεί οικειοθελώς σε οικονομικές θυσίες (κυρίως τους προκρίτους) δανείζοντας χρήματα εις το έθνος γιατί μόνο έτσι θα καταφέρουν να κερδίσουν την ελευθερία τους.

Ο Καποδίστριας στη συνέχεια της ζωής του έζησε στην Ελβετία, όπου ενεργοποίησε το κίνημα του φιλελληνισμού στους πολλούς και ισχυρούς φίλους του. Δουλεύοντας εντατικά προσπαθούσε να ξεσηκώσει τη συμπάθεια της Ευρώπης για τους αγωνιζόμενους Έλληνες. Αν και μπορούσε να εγκατασταθεί σε ένα μεγαλοπρεπές μέγαρο, νοίκιασε δύο φτωχικά δωμάτια σε ένα μέτριο διαμέρισμα στην οδό Δημαρχείου 10 της Γενεύης. Για όλες του τις ανάγκες ξόδευε πολύ λίγα και όλα τα υπόλοιπα τα διέθετε για τον αγώνα των Ελλήνων...

Η είδηση της δολοφονίας του Καποδίστρια πάγωσε όχι μόνο ολόκληρη τη χώρα, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη. «Από σήμερα παύω να είμαι φιλέλληνας» δήλωσε λακωνικά ο Γκαίτε, ενώ ο φιλέλληνας ευεργέτης Εϋνάρδος έγραψε «Ὁ κακοῦργος ὅστις ἐδολοφόνησε τὸν Καποδίστριαν, ἐδολοφόνησε τὴν πατρίδα του».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Tο unpolitical.gr δημοσιεύει άρθρα της καθημερινότητας και της πολιτικής μέσα από τα οποία ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του.

Kείμενα ή εικόνες (με σχετική σημείωση της πηγής), θεωρούμε ότι είναι δημόσια. Αν υπάρχουν δικαιώματα συγγραφέων, ή ότιάλλο παρακαλούμε ενημερώστε μας στο unpoliticalgr@gmail.com για να τα αφαιρέσουμε. Επίσης σημειώνεται ότι οι απόψεις του ιστολόγιου μπορεί να μην συμπίπτουν με τα περιεχόμενα του άρθρου. Για τα άρθρα που δημοσιεύονται εδώ, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο το ιστολόγιο.
Ο διαχειριστής του ιστολόγιου δεν ευθύνεται για τα σχόλια και τους δεσμούς που περιλαμβάνει. Τονίζουμε ότι υφίσταται μετριασμός των σχολίων και παρακαλούμε πριν δημοσιεύσετε το σχόλιό σας, έχετε υπόψιν σας τα ακόλουθα:
● Κάθε γνώμη είναι σεβαστή, αρκεί να αποφεύγονται ύβρεις, ειρωνείες, ασυνάρτητος λόγος και προσβλητικοί χαρακτηρισμοί, πολύ περισσότερο σε προσωπικό επίπεδο, εναντίον των συνομιλητών ή και των συγγραφέων, με υποτιμητικές προσφωνήσεις, ύβρεις, υπονοούμενα, απειλές, ή χυδαιολογίες.
● Μην δημοσιεύετε άσχετα, με το θέμα, σχόλια.
● Ο κάθε σχολιαστής οφείλει να διατηρεί ένα μόνο όνομα ή ψευδώνυμο, το οποίο αποτελεί και την ταυτότητά του σε κάθε συζήτηση.
● Με βάση τα παραπάνω η διαχείριση διατηρεί το δικαίωμα μη δημοσίευσης σχολίων χωρίς καμία άλλη προειδοποίηση.
● Tα σχόλια δημοσιεύονται το συντομότερο δυνατόν, μόλις αυτό καταστεί εφικτό.

Σελίδες